درمان اسکار زخم

درمان اسکار زخم زمانی به یک دغدغه جدی تبدیل می شود که بعد از جراحی، بخیه، سوختگی، بریدگی، تصادف یا یک آسیب پوستی، جای زخم روی پوست باقی بماند و با گذشت زمان آن طور که انتظار داریم کمرنگ و صاف نشود. بعضی افراد با یک خط یا لکه کوچک مواجه هستند، اما در بعضی موارد اسکار به شکل یک بافت برجسته، سفت، قرمز، تیره یا فرورفته باقی می ماند و حتی می تواند باعث خارش، درد، کشیدگی پوست یا محدودیت حرکت شود.

اینجاست که تفاوت بین یک اسکار معمولی و اسکاری که نیاز به درمان دارد مشخص می شود. بسیاری از افراد ماه ها از انواع کرم، روغن و روش های خانگی استفاده می کنند، اما وقتی جای زخم قدیمی، ضخیم یا کلوئیدی باشد، صرفا مراقبت خانگی معمولا نمی تواند تغییر چشمگیری در ظاهر و بافت آن ایجاد کند. امروزه روش های مختلفی برای درمان جای زخم وجود دارد و انتخاب روش مناسب به نوع اسکار، محل ایجاد آن، اندازه، عمق، مدت زمان باقی ماندن و شرایط پوست بستگی دارد.

در کلینیک زخم البرز هدف این نیست که برای تمام اسکارها یک نسخه واحد پیچیده شود. ابتدا وضعیت جای زخم بررسی می شود تا مشخص شود اسکار از چه نوعی است و مشکل اصلی آن چیست؛ سپس با توجه به شرایط فرد می توان روش هایی مانند لیزرتراپی، فتوتراپی یا سایر روش های مورد نیاز را بررسی کرد. اگر مدت زیادی است از ظاهر جای زخم خود ناراضی هستید، شاید زمان آن رسیده باشد که به جای امتحان کردن روش های مختلف به صورت آزمون و خطا، علت و نوع اسکار را به صورت تخصصی بررسی کنید.

اسکار زخم چیست و چرا ایجاد می شود؟

اسکار یا جای زخم بخشی از فرآیند طبیعی ترمیم پوست است. زمانی که پوست در اثر یک آسیب عمیق، جراحی، بخیه یا سوختگی آسیب می بیند، بدن برای ترمیم ناحیه صدمه دیده بافت جدید و کلاژن تولید می کند. این بافت جدید لزوما از نظر رنگ، ضخامت، انعطاف پذیری و ساختار دقیقا مانند پوست طبیعی اطراف نیست و به همین دلیل بعد از بسته شدن زخم ممکن است یک جای زخم قابل مشاهده باقی بماند.

شدت اسکار به عوامل مختلفی بستگی دارد. عمق و اندازه زخم، محل آسیب، نوع آسیب، نحوه ترمیم، ایجاد عفونت، میزان کشش روی پوست و حتی ویژگی های فردی پوست می توانند روی ظاهر نهایی جای زخم اثر بگذارند. به همین دلیل دو نفر ممکن است برای آسیب تقریبا مشابه، دو اسکار کاملا متفاوت داشته باشند.

نکته مهم این است که اسکار همیشه برجسته نیست. گاهی بافت اسکار به شکل فرورفته در پوست دیده می شود و گاهی نیز یک خط باریک و تغییر رنگ یافته باقی می ماند. در بعضی افراد هم بافت اسکار به صورت ضخیم و برجسته رشد می کند و ممکن است با خارش یا احساس کشیدگی همراه باشد. بنابراین قدم اول در درمان، شناخت درست نوع اسکار است.

انواع اسکار زخم کدامند؟

شناخت نوع اسکار فقط یک اصطلاح پزشکی نیست؛ این موضوع مستقیما روی انتخاب درمان تاثیر می گذارد. اگر فردی بدون تشخیص نوع جای زخم، صرفا بر اساس توصیه اطرافیان یا تبلیغات یک محصول درمانی را شروع کند، ممکن است مدت زیادی را صرف روشی کند که برای اسکار او مناسب نیست.

بهترین روش درمان اسکار زخم چیست؟

اگر عبارت «بهترین روش درمان اسکار» را جستجو کرده باشید، احتمالا با ده ها توصیه مختلف روبه رو شده اید؛ از روغن و کرم گرفته تا لیزر و تزریق. واقعیت این است که یک روش واحد را نمی توان برای همه اسکارها مناسب دانست. درمان اسکار باید براساس نوع بافت و مشکلی که ایجاد کرده انتخاب شود.

برای مثال، یک اسکار برجسته و سفت با یک اسکار فرورفته از یک جنس نیست. همین طور درمان جای بخیه تازه با درمان یک اسکار سوختگی قدیمی تفاوت دارد. در بعضی موارد، مراقبت و استفاده از محصولات سیلیکونی می تواند کافی باشد، اما در اسکارهای مقاوم یا قدیمی ممکن است نیاز به روش های کلینیکی وجود داشته باشد.

بنابراین اگر هدفتان صرفا مراقبت معمولی نیست و واقعا می خواهید جای زخم کمتر دیده شود، بافت آن نرم تر و صاف تر شود یا علائمی مانند خارش و کشیدگی کاهش پیدا کند، مهم است که ابتدا وضعیت اسکار ارزیابی شود. در کلینیک زخم البرز نیز انتخاب روش درمان بر اساس شرایط واقعی اسکار انجام می شود، نه صرفا بر اساس نام یک روش یا تبلیغات آن.

ژل و ورقه سیلیکونی برای درمان جای زخم

سیلیکون یکی از روش های شناخته شده برای مدیریت بعضی اسکارهای برجسته است و به صورت ژل یا ورقه های سیلیکونی استفاده می شود. این محصولات می توانند در برخی افراد به کاهش برجستگی، سفتی، قرمزی و خارش اسکار کمک کنند و معمولا زمانی استفاده می شوند که سطح زخم کاملا بسته و ترمیم شده باشد.

اما نکته ای که بسیاری از افراد نادیده می گیرند، استمرار استفاده است. یک ورقه سیلیکونی قرار نیست در چند روز یک اسکار قدیمی را محو کند. معمولا استفاده منظم و طولانی تر مورد نیاز است و حتی در این صورت هم میزان پاسخ به درمان به نوع و ویژگی های اسکار بستگی دارد.

اگر اسکار شما بسیار برجسته یا سفت است، بزرگ تر می شود یا مدت زیادی از ایجاد آن گذشته است، بهتر است سیلیکون را به عنوان تنها راه حل در نظر نگیرید. در چنین شرایطی بررسی اسکار می تواند مشخص کند که آیا روش های دیگری نیز برای بهبود آن قابل استفاده هستند.

لیزرتراپی برای درمان اسکار و جای بخیه

لیزر جای زخم یکی از روش هایی است که برای بهبود ظاهر برخی انواع اسکار مورد استفاده قرار می گیرد. بسته به نوع اسکار و نوع لیزر، می توان روی مشکلاتی مانند قرمزی، تغییر رنگ، برجستگی، ضخامت، سفتی و ناهمواری پوست تمرکز کرد. در بعضی اسکارها نیز لیزر می تواند به بازسازی کنترل شده پوست و بهتر شدن بافت آن کمک کند.

به همین دلیل لیزرتراپی در سال های اخیر به یکی از روش های مطرح برای مدیریت انواع خاص اسکار تبدیل شده است، اما نباید آن را یک درمان جادویی دانست. حتی منابع تخصصی پوست نیز تأکید می کنند که لیزر قرار نیست اسکار را به معنای واقعی کلمه از بین ببرد؛ هدف اصلی، کمتر دیده شدن اسکار و بهبود ویژگی های نامطلوب آن است.

از طرف دیگر، نوع لیزر برای همه اسکارها یکسان نیست. اسکار قرمز، اسکار برجسته، جای زخم بخیه و اسکار فرورفته ممکن است به رویکردهای متفاوتی نیاز داشته باشند. به همین دلیل انجام لیزر صرفا بر اساس این تصور که «لیزر جای زخم را خوب می کند» تصمیم درستی نیست و ارزیابی اولیه توسط پزشک یا متخصص زخم نقش مهمی دارد.

اگر مدت زیادی از ایجاد اسکار شما گذشته و درمان های ساده نتیجه مورد انتظار را ایجاد نکرده اند، در کلینیک زخم البرز کرج می توانید برای بررسی شرایط جای زخم و امکان استفاده از روش های پیشرفته تر مانند لیزرتراپی اقدام کنید. این ارزیابی به شما کمک می کند بدانید آیا اسکار شما کاندید مناسبی برای لیزر است یا باید روش دیگری در اولویت قرار گیرد.

تزریق برای درمان اسکارهای برجسته و کلوئیدی

در بعضی اسکارهای برجسته و کلوئیدی، تزریق دارو داخل بافت اسکار می تواند بخشی از برنامه درمان باشد. یکی از گزینه های شناخته شده، تزریق کورتیکواستروئید داخل ضایعه است که می تواند به کاهش اندازه، ضخامت، خارش و درد بعضی اسکارهای برجسته کمک کند. در بسیاری از موارد نیز برای رسیدن به نتیجه مناسب، بیش از یک جلسه لازم است.

کلوئیدها از جمله اسکارهایی هستند که نباید با آنها برخورد ساده داشت. این بافت می تواند فراتر از محدوده زخم اولیه رشد کند و حتی بعد از درمان دوباره ظاهر شود. به همین دلیل در درمان کلوئید، معمولا کنترل اسکار و کاهش احتمال عود اهمیت زیادی دارد و گاهی ترکیبی از چند روش مورد استفاده قرار می گیرد.

اگر اسکار شما به صورت یک توده برجسته و سفت در حال بزرگ شدن است، بهتر است قبل از اینکه با درمان های خانگی زمان زیادی از دست برود، تشخیص دقیق انجام شود. درمان کلوئید هرچه هدفمندتر باشد، تصمیم گیری درباره روش های مناسب نیز منطقی تر خواهد بود.

فشار درمانی برای اسکارهای برجسته و سوختگی

فشار درمانی یکی از روش هایی است که در مدیریت برخی اسکارهای برجسته، به ویژه اسکارهای مرتبط با زخم سوختگی، مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش فشار کنترل شده روی ناحیه اعمال می شود و هدف آن کمک به کنترل تشکیل بافت اسکار است.

این روش از آن دسته درمان هایی نیست که با چند بار استفاده نتیجه نهایی بدهد و معمولا به استمرار و رعایت دقیق برنامه درمان نیاز دارد. انتخاب فشار مناسب نیز اهمیت زیادی دارد و باید با توجه به محل، اندازه و وضعیت اسکار انجام شود. منابع تخصصی نیز فشار درمانی را یکی از گزینه های قابل استفاده برای برخی اسکارهای برجسته و کلوئیدی می دانند.

جراحی اصلاح اسکار

در برخی اسکارهای شدید، بزرگ یا اسکارهایی که باعث محدودیت حرکت شده اند، ممکن است جراحی اصلاح اسکار مطرح شود. هدف از جراحی می تواند اصلاح فرم بافت، کاهش کشیدگی یا بهتر کردن وضعیت عملکردی ناحیه باشد.

با این حال، جراحی به معنای تضمین حذف کامل اسکار نیست. خود جراحی نیز یک آسیب کنترل شده پوستی ایجاد می کند و امکان ایجاد اسکار جدید یا عود اسکار قبلی وجود دارد. این موضوع به خصوص در افراد مستعد کلوئید اهمیت بیشتری دارد و به همین دلیل تصمیم درباره جراحی باید با دقت گرفته شود.

درمان خانگی جای زخم

یکی از عبارت هایی که افراد زیادی برای آن جستجو می کنند، درمان خانگی جای زخم است. مراقبت از پوست در خانه بخش مهمی از مدیریت اسکار است، اما باید بین مراقبت صحیح و درمان واقعی تفاوت قائل شد. مرطوب نگه داشتن پوست، محافظت از ناحیه در برابر آفتاب و رعایت دستورهای مراقبتی می تواند مفید باشد، اما این اقدامات قرار نیست هر نوع اسکار برجسته یا قدیمی را از بین ببرند.

استفاده از روغن هایی مانند روغن نارگیل یا گل رز، ویتامین E، آلوئه ورا و عصاره پیاز در توصیه های خانگی بسیار دیده می شود. با این حال شواهد مربوط به بسیاری از این مواد برای درمان انواع مختلف اسکار محدود است و نمی توان آنها را جایگزین ارزیابی تخصصی یا درمان های شناخته شده تر دانست.

بنابراین اگر جای زخم شما کوچک و تازه است، مراقبت اصولی می تواند بخشی از مسیر بهبود باشد. اما اگر اسکار قدیمی، برجسته، کلوئیدی، سفت، فرورفته یا ناشی از سوختگی دارید، ادامه دادن روش های خانگی برای مدت طولانی بدون اینکه نوع اسکار مشخص شود، ممکن است فقط باعث عقب افتادن درمان مناسب شود.

ماساژ اسکار چگونه انجام می شود؟

ماساژ اسکار در بعضی شرایط می تواند به نرم تر شدن بافت و افزایش انعطاف پذیری آن کمک کند. به ویژه زمانی که زخم کاملا بسته و ترمیم شده باشد و اسکار حالت سفت و چسبنده پیدا کرده باشد، ماساژ مناسب می تواند بخشی از برنامه مراقبتی باشد.

اما زمان انجام ماساژ بسیار مهم است. ماساژ روی زخم باز یا زخمی که هنوز به طور کامل ترمیم نشده مناسب نیست و در صورت وجود علائم عفونت نیز نباید خودسرانه انجام شود. شدت ماساژ نیز باید کنترل شده باشد و قرار نیست فشار زیاد، نتیجه سریع تری ایجاد کند.

برای همین اگر اسکار شما فقط یک خط کم رنگ است، یک موضوع با اسکاری که بافتی سفت و محدود کننده ایجاد کرده، تفاوت دارد. اگر هنگام حرکت پوست یا مفصل احساس کشیدگی دارید، بهتر است قبل از ماساژ شدید، شرایط اسکار ارزیابی شود.

اسکار قدیمی قابل درمان است؟

درمان اسکار قدیمی یکی از مهم ترین موضوعاتی است که باعث مراجعه افراد به مراکز تخصصی می شود. بسیاری تصور می کنند اگر چند سال از ایجاد جای زخم گذشته باشد، دیگر هیچ روشی نمی تواند به آن کمک کند. این تصور همیشه درست نیست. بعضی اسکارهای قدیمی همچنان می توانند از نظر ظاهر، ضخامت، رنگ یا انعطاف پذیری بهبود پیدا کنند؛ هرچند روش درمان و میزان پاسخ به آن به شرایط اسکار بستگی دارد.

برای یک اسکار قدیمی باید مشخص شود مشکل اصلی چیست. اگر بافت برجسته است، رویکرد درمان متفاوت خواهد بود؛ اگر اسکار فرورفته باشد، روش دیگری مطرح می شود و اگر مشکل اصلی قرمزی یا تغییر رنگ است، درمان می تواند بر اصلاح همین ویژگی تمرکز داشته باشد.

در چنین مواردی مراجعه به کلینیک می تواند ارزش زیادی داشته باشد، چون به جای خرید چندین محصول و امتحان کردن روش های مختلف، مسیر درمان براساس نوع واقعی اسکار مشخص می شود. در کلینیک زخم البرز می توان شرایط اسکار را بررسی کرد و درباره گزینه های درمانی متناسب با آن تصمیم گرفت.

چه زمانی برای درمان اسکار باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر جای زخم فقط از نظر ظاهری کمی قابل مشاهده است و به مرور در حال کمرنگ شدن است، ممکن است تنها به زمان و مراقبت مناسب نیاز داشته باشد. اما وقتی اسکار شروع به برجسته شدن، بزرگ شدن یا سفت شدن می کند، بهتر است برای بررسی آن اقدام شود.

• اسکار به مرور برجسته تر یا بزرگ تر می شود.
• جای زخم خارش، درد یا سوزش قابل توجه دارد.
• پوست اطراف اسکار کشیده می شود یا حرکت مفصل محدود شده است.
• جای بخیه بعد از مدت طولانی همچنان ضخیم یا برجسته باقی مانده است.
• اسکار سوختگی باعث سفتی و محدودیت حرکت شده است.
• روش های خانگی و محصولات موضعی نتیجه مورد انتظار را ایجاد نکرده اند.
• اطراف اسکار دچار قرمزی، گرمی، تورم یا ترشح شده است.

اگر اسکار همراه با تورم، گرمی، درد یا ترشح چرکی باشد، مسئله فقط ظاهر جای زخم نیست و احتمال عفونت باید بررسی شود. در این شرایط ابتدا باید وضعیت عفونت مشخص و درمان شود. برای آشنایی بیشتر با این موضوع می توانید صفحه درمان عفونت زخم را نیز مطالعه کنید.

درمان اسکار زخم در کلینیک زخم البرز کرج

وقتی جای زخم شما روی صورت، دست، پا، شکم یا هر قسمت دیگری از بدن باقی مانده و ظاهر آن آزاردهنده شده است، طبیعی است که بخواهید هرچه سریع تر راهی برای بهبود آن پیدا کنید. مشکل اینجاست که اسکار با یک بیماری واحد و یک درمان ثابت روبه رو نیست. اگر نوع اسکار اشتباه تشخیص داده شود، حتی صرف هزینه برای محصولات گران قیمت یا درمان های مختلف هم ممکن است نتیجه مطلوبی ایجاد نکند.

در کلینیک زخم البرز کرج، وضعیت اسکار از نظر نوع، برجستگی، ضخامت، رنگ، بافت و مشکلات عملکردی بررسی می شود. این بررسی کمک می کند مشخص شود آیا بیمار به مراقبت و درمان موضعی نیاز دارد یا گزینه هایی مانند لیزرتراپی، فتوتراپی یا روش های دیگر می توانند در برنامه درمان قرار بگیرند.

یکی از مزیت های مراجعه برای ارزیابی تخصصی این است که مجبور نیستید از یک روش برای همه انواع اسکار استفاده کنید. ممکن است اسکار شما با یک مراقبت ساده قابل کنترل باشد و در مورد دیگری لازم باشد یک روش کلینیکی یا ترکیبی از چند روش در نظر گرفته شود. این تفاوت دقیقا همان چیزی است که در درمان جای زخم اهمیت دارد.

اگر از جای بخیه، اسکار سوختگی، اسکار کلوئیدی، اسکار برجسته یا یک جای زخم قدیمی خسته شده اید و روش هایی که در خانه امتحان کرده اید نتیجه دلخواهتان را نداده اند، می توانید برای بررسی تخصصی اسکار به کلینیک زخم البرز در کرج مراجعه کنید. هدف درمان، محو کردن یک شبه اسکار نیست؛ هدف این است که با انتخاب روش مناسب، ظاهر و کیفیت بافت آن تا حد امکان بهتر شود و اگر اسکار باعث خارش، درد، کشیدگی یا محدودیت حرکت شده، این مشکلات نیز کنترل شوند.

همچنین بخوانید:

زخمهای شریانی و درمان آن‌ها

لارو درمانی برای درمان زخم

درمان زخم‌های باز در خانه